Dlaczego podręczniki powinny być czytelny?

Przedstawienie wiadomości tekstowych w podręcznych jest najważniejsze. W przypadku tekstu niezwykle ważne są następujące cechy: dostępność językowa plus udział i jakość tekstów pouczających i instruktażowych. Na plus wyróżnia się spośród wszystkich w tym zakresie Nasza Szkoła podręcznik od TaniaKsiazka.

Dlaczego poprawny język podręcznika jest taki ważny?

Na dostępność z tekstem składa się przede wszystkim:

  • szczególna składnia zdań,
  • forma użytego słownictwa,
  • forma relacji nadawca-odbiorca.

Wszystkie te cechy należy dostosować do możliwości umysłowych i intelektualnych potencjalnego odbiorcy. Uczeń powinien bez problemu rozumieć tekst. Nie może od razu odnieść wrażenia, że jest traktowany poniżej swoich możliwości. Wadą jest nazbyt duży stopień zawikłania z przekazami kierowanymi do ucznia oraz ich infantylność. Nauczyciel, który zna swoich uczniów, powinien z łatwością dokonać odpowiedniej oceny tej cechy. Dla przykładu każdy podręcznik Nasza Szkoła jest napisany bardzo czytelnym dla ucznia językiem.

Jak teksty w podręcznikach powinny być pisane?

Teksty należy również przeanalizować pod kątem ich przydatności w budowaniu spójnych konstrukcji wiedzy. Wiedza jest spójna, gdy poszczególne elementy są ze sobą powiązane na podstawie oddziaływań przyczynowo-skutkowych, funkcjonalnych czy chronologicznych. Szczególną rolę odgrywa w tym zatem obecność tekstów, które ułatwiają zarówno nauczycielowi, jak i uczniowi opanowanie niezbędnych technik operacyjnych. Wypowiadanie się w odniesieniu do przedstawionych faktów poprzez publikację i formułowanie norm postępowania determinuje ukształtowanie specyficznej postawy ucznia. Z drugiej strony może przyzwyczaić ich do biernego przyswajania gotowych myśli i wzorców zachowań.

Jakie znaczenie ma ekspresja językowa tekstu?

Dokonując oceny podręcznika, warto też poświęcić czas na językową ekspresję tekstu. Istnieje pewne przekonanie, wynikające z długofalowych środków przybliżania wiedzy szkolnej do wiedzy naukowej, że językiem przedmiotów ścisłych musi być dowolny język naukowy, tj. suchą, pozbawioną ekspresyjnych metod wyrazu. Tymczasem rzeczywistość jest wielokolorowa, nie kończy się na wymiernych i mierzalnych cechach, a zadaniem szkoły jest nie tylko przekazywanie wiedzy, ale również formowanie wrażliwości ucznia i rozwijanie jego strefy emocjonalnej. Metodą osiągnięcia tego celu może stać się właśnie bogaty, wyrazisty język. Całkowity zakres wiadomości tekstowej wyjaśniającej, odpowiadającej na pytanie: dlaczego tak się stanie?

Zdjęcie utworzone przez freepik - pl.freepik.com

Jakie zadania dydaktyczne stoją przed podręcznikiem szkolnym?

Praca dydaktyczna, czyli pytania i instrukcje skierowane do ucznia są bardzo ważną częścią podręcznika. Jednak za każdym razem, gdy oceniamy podręczniki, rzadko są one brane pod uwagę. Przy ocenie elementów dydaktycznych najważniejszą kwestią jest ich przydatność w procesie dydaktycznym. Tę pożyteczność należy widzieć zarówno z punktu widzenia ucznia, który chce niezależnie opanować treść, a także z perspektywy nauczyciela, który organizuje lekcję.

Jakie znaczenie ma sfera dydaktyczna podręcznika?

To pytania i polecenia, realizacja, która wzbogaca ucznia o nową porcję wiedzy, umiejętności, a może uczy go określonych zachowań. Zgodnie z założeniami współczesnej dydaktyki, proces wychowawczy powinien polegać na dobrej, aktywnej postawie ucznia. Zdobywanie wiedzy powinno następować poprzez samodzielne rozwiązywanie kolejnych zadań od ucznia. Zawarcie w podręczniku instrukcji, które kierują jego postępowaniem, co doprowadzi go do opanowania nowych faktów, prawidłowości lub pomysłów, ułatwi tę procedurę. Zadania kontrolne, które sprawdzają stopień opanowania materiału, są lepsze do konstruowania i można je łatwo sformułować bezpośrednio na lekcji. Przygotowanie zadań organizujących cały proces badawczy jest trudniejsze, wymaga czasu i doświadczenia, toteż ich występowanie w podręczniku jest wyjątkowo pomocne. Nasza Szkoła podręcznik (https://www.taniaksiazka.pl/wydawnictwo/operon) może w tym nauczycielowi bardzo pomóc, ponieważ tu zawarte zostały właściwe środki dydaktyczne.

Jak podręczniki mogą aktywizować ucznia?

Proste zadania, które po prostu wymagają odtworzenia informacji pochodzących z różnych źródeł, zwłaszcza ilustracji, tak naprawdę nie powinny być oceniane negatywnie. Stosowanie pytań i poleceń wewnątrz podręcznika kierujących procesem czytania treści rycin jest wysoce zalecane. Współczesna dydaktyka uznaje dekodowanie szczegółów zapisanych w formie graficznej za kluczowe umiejętności decydujące o sprawnym funkcjonowaniu człowieka. Istotne jest jednak, aby takie instrukcje nie stanowiły prawie wszystkich zadań, a odtwarzanie informacji po prostu nie było ostatecznym celem edukacji.

Jaki jest zatem dobry podręcznik?

W świetle powyższych rozważań można powiedzieć, że dobry podręcznik to taki, który:

  • zawiera grupy zadań związanych z treścią,
  • wskazuje uczniowi kolejne kroki w rozwiązaniu trudności,
  • uczy oceny faktów lub tworzenia nowych sytuacji.

Zadania dydaktyczne można również oceniać pod kątem ich przydatności do kształtowania wielu rodzajów umiejętności.

Edukacja autorstwa freepik - pl.freepik.com